|
| |
BITWY MORSKIE W II WOJNIE ŚWIATOWEJ
BITWA KOŁO PRZYLĄDKA MATAPAN
Bitwa koło przylądka Matapanu stoczona została 28 marca
1941 r. między okrętami włoskimi i angielskimi. Była to największa bitwa
stoczona w drugiej wojnie światowej na Morzu Śródziemnym.
Do planowanych działań Włosi wydzielili 1 okręt liniowy
"Vittorio Veneto", 6 ciężkich krążowników typu "Zara" i
"Trento" ("Pola", "Zara", "Fiume",
"Trieste", "Trento" i "Bolzano"), oraz lekkie krążóniki
"Garibaldi" i "Abruzzi". Ponadto do ubezpieczenia krążkowników
wyznaczono 14 niszczycieli.
Anglicy do przeciwdziałania flocie włoskiej wykorzystali okręty liniowe
"Warspite", "Barham", "Valiant", lotniskowiec
"Formidable" z 72 samolotami, 4 lekkie krążówniki "Ajax",
"Orion", "Perth" i "Gloucester" oraz 15
niszczycieli.
Zespół angielski był więc silniejszy. Miał okręty o mniejszej prędkości,
ale dysponował za to lotniskowcem. Ponadto niektóre angielskie okręty miały
radiolokatory. Włsi nie byli przygotowani do działań nocnych, nie miały
radiolokatorów. Wysyłając je na morze, dowództwo włoskie nie liczyło na
nocną bitwę. Duże okręty nawodne w czasie nocy miały być osłaniane przez
niszczyciele, a w przypadku pojawienia się floty angielskiej miały unikać
bitwy, wykorzystując przewagę w prędkości. Poważnym atutem Anglików było
posiadanie przez nich szyfrów włoskich, dostarczonych im prawdopodobnie przez
pracownicę wywiadu, niejaką Elizabeth Pack, zwaną Cyntią.
Okręty włoskie wyszły na morze w nocy z 26 na 27 marca 1941 r. i tej samej
nocy zostały wykryte przez angielski okręt podwodny. Rankiem 27 marca zespół
włoski został ponownie wykryty przez angielski wodnosamolot, w odległości 80
mil na wschód od południowego brzegu Sycylii. Tegoż dnia eskadra brytyjska
opuściła Aleksandrię, aby nawiązać walkę z przeciwnikiem.
Nad ranem 28 marca samolot rozpoznawczy wykrył włoskie krążowniki. Włoski
zespół szedł trzema grupami. W odległości 70 kabli od okrętu liniowego, idącego
w ochronie 6 niszczycieli, podążał oddział przedni w składzie 3 ciężkich krążowników
"Trento", "Trieste" i "Bolzano", a na północ od
okrętu liniowego, w odległości 100 kabli szły ciężkie krążowniki
"pola", "Zara", i "Fiume", lekkie krążowniki
"Garibaldi" i "Abruzzi" oraz 8 niszczycieli.
W tym czasie flota angielska podzielona była na dwa zespoły. W rejonie na południe
od Krety manewrowały w oczekiwaniu na siły główne 4 lekkie krążowniki i 4
niszczyciele. Na południowym wschodzie, w odległości około 140 mil, znajdowały
się siły główne, które szły na spotkanie z zespołem sił lekkich. Włosi
widzieli jedynie o obecności krążkowników angielskich, gdyż rankiem 28
marca wykrył je samolot rozpoznawczy z okrętu liniowego "Vittorio Veneto".
Odległość między angielskim i włoskim zespołem wynosiła 50 mil. Admirał
Angelo Iachino postanowił zaatakować krążowniki angielskie. Spotkanie nastąpiło
o godz. 08.00. Pierwsze otworzyły ogień ciężkie krążowniki włoskie.
Angielskie okręty odpowiedziały ogniem i zaczęły się wycofywać w kierunku
własnych sił głównych. Włosi rozpoczęli pościg, ostrzeliwując okręty
angielskie z odległości 22800 m. Ogień był nieskuteczny, zmniejszyć odległości
nie mogli, gdyż krążowniki angielskie dysponowały taką samą prędkością.
O godz. 08.55 admirał Iachino zaniechał pościgu, wykonując zwrot na kontr kurs.
Krążowniki angielskie także zawróciły i podążały za przeciwnikiem,
utrzymując się w bezpiecznej odległości. Adm. Iachino postanowił pozbyć się
tego towarzystwa i skierował do walki nie wykryty okręt liniowy "Vittorio
Veneto". Około godz. 10.00 okręt ten wykonał zwrot w kierunku
przeciwnika i ostrzelał go z odległości 29200 m. Jedna salwa nakryła krążownik
"Orion", lecz go nie uszkodziła. Krążowniki angielskie odchodziły
w kierunku własnych sił głównych.
Dowódca zespołu brytyjskiego, adm. Andrew Cunningham, przed spotkaniem własnych
okrętów liniowych z zespołem włoskim zamierzał wykonać uderzenie lotnicze.
Atak samolotów z lotniskowca "Formidable" wywołał niezamierzony
skutek - flota włoska zawróciła i zaczęła się oddalać. Prysła nadzieja
na bezpośrednie spotkanie. Anglicy postanowili osłabić flotę włoską
atakami samolotów i w ten sposób zmniejszyć jej prędkość. W atakach brały
udział samoloty z lotniskowca "Formidable", z lotnisk greckich i z
lotniskowca "Illustrious", który w tym czasie przeprowadzał remont w
zatoce Suda na Krecie. O 15.20 podczas ataku samolotu z lotniskowca "Formidable",
okręt liniowy "Vittorio Veneto" został trafiony jedną torpedą w
lewą burtę. Ostatni atak samolotów przyniósł uszkodzenie ciężkiego krążownika
"Pola". Okręt ten, trafiony torpedą w rufę, całkowicie stracił prędkość.
Do osłony krążownika "Pola" wydzielono 2 ciężkie krążowniki
"Zara" i "Fiume" oraz 6 niszczycieli.
O godz. 22.25 Anglicy przy pomocy radiolokatora spostrzegli 3 okręty z lewej
burty. Włosi nie wiedzieli o zbliżaniu się sił nieprzyjacielskich - nie
posiadali radiolokatora. O godz. 22.29 angielskie okręty liniowe prawie równocześnie
otworzyły ogień ze wszystkich dział. W tym samym momencie niszczyciel "Greyhound"
oświetlił jeden z krążowników reflektorami, a później włączyły swe
reflektory również angielskie okręty liniowe. Odległość do przeciwnika
wynosiła około 4000 m. W świetle reflektorów widać było całą grozę
sytuacji. Włosi byli kompletnie zaskoczeni i nie przygotowni do nocnej walki.
Pierwsza salwa anglików była celna. Lecz i w zespole angielskim po otwarciu
ognia zapanowało zamieszanie, wskutek czego o mało nie doszło do zatopienia własnego
lotniskowca. Do tragicznej pomyłki nie doszło, gdyż w ostatniej chwili
przerwano ogień. Zatopiono dwa włoskie niszczyciele.
O godz. 23.15 przewrócił się i zatonął ciężki krążownik "Fiume".
O godz. 02.30 torpedami niszczyciela "Jervis" został zatopiony krążownik
"Zara". Załoga krążownika "Pola" opuściła w panice okręt
i przeszła na okręty angielskie. Krążownik "Pola" zatopiono
torpedami.
Zatopienie krążownika "Pola" o godz. 04.10 było ostatnim aktem
bitwy koło Matapanu.
 
Vittorio Veneto - wł. OL wyb. 1937, 38.200 t.,
9x381, 12x152, 12x90, 30 w. z. 1350
Pola, Trento, Zara, Fiume, Trieste, Bolzano
- wł. KRC wyb. 1932, 11.500 t., 8x203, 10x100, 8x37, 8 w. t. 533, 39 w., z. 835
Abruzzi, Garibaldi - wł. KRL, wyb. 1936, 9050 t., 10x152, 8x100, 8x37, 6 w. t.
533, 38 w., z. 600
Warspite, Barham, Valiant - ang. OL wyb. 1914, 31100 t., 8x381, 12x152, 8x102,
4x47, 16x40, 25 w., z. 1184
Formidable - ang. L wyb. 1939, 23000 t., 16x114, 32x40, 70 s., 31 w., z. 1600
Ajax, Orion, Perth - ang. KRL wyb. 1934, 6985 t., 8x152, 8x102, 4x47, 8 w.t.
533, 32 w., z. 550
Gloucester - ang. KRL wyb. 1937, 9600 t., 12x152, 8x102, 4x47, 8x40, 6 w.t. 533,
32 w., z. 700
|
